Wolf Messing – prorok radzieckich przywódców czy mistrz sugestii?

Analiza programu „Niech mówią”

Wolf Messing to jedna z najbardziej zagadkowych postaci XX wieku. Dla jednych – genialny ekstrasens i prorok, dla innych – utalentowany mentalista i iluzjonista. W programie telewizyjnym „Niech mówią” zebrano osoby, które znały Messinga osobiście lub zetknęły się z nim w dzieciństwie. Ich relacje tworzą fascynujący, choć pełen sprzeczności obraz człowieka, który do dziś budzi ogromne zainteresowanie.

Kim był Wolf Messing? Krótka charakterystyka postaci

Wolf Messing (1899–1974) zasłynął jako:

• telepata i „czytający myśli”

• artysta sceniczny

• mentalista wykorzystujący sugestię i psychologię

• postać otoczona legendami, zwłaszcza w ZSRR

Jego życie obrosło mitami, które do dziś są powtarzane w mediach i literaturze.

Świadkowie w programie „Niech mówią” – kto naprawdę znał Messinga?

W programie wystąpili m.in.:

• Luiza Chmielnicka – kompozytor, siostra aktora Borysa Chmielnickiego

• prof. Michaił Bujanow – psychiatra, przewodniczący Moskiewskiej Akademii Psychiatrii

• Galina Paszczenko – znajoma Messinga

• Jurij Zwierow – pisarz

• Rostisław Poliszczuk – członek Komisji RAN ds. walki z pseudonauką

• Siergiej Safronow – iluzjonista

• Michaił Winogradow – psychiatra‑kryminolog

Ich wypowiedzi ukazały dwa zupełnie odmienne spojrzenia na Messinga.

Relacja Luizy Chmielnickiej – Messing jako człowiek z darem

Luiza Chmielnicka opowiedziała historię rodzinnej znajomości z Messingiem. Jej ojciec był dyrektorem domu kultury na Dalekim Wschodzie, gdzie Messing występował. Po jednym z pokazów odwiedził ich dom, a Chmielnicka przytoczyła kilka sytuacji, które – jej zdaniem – świadczyły o jego nadzwyczajnych zdolnościach.

Najbardziej znana jest historia jej brata, Borysa Chmielnickiego, późniejszego aktora. Jako młody chłopak jąkał się, ale marzył o studiach aktorskich. Messing – według relacji – od razu rozpoznał jego zamiary i zapewnił, że egzaminy zda. Tak też się stało.

Dla Chmielnickiej Messing nie był artystą, lecz człowiekiem obdarzonym „darem od Boga”.

Głos sceptyków – Messing jako iluzjonista i mistrz sugestii

Profesor Michaił Bujanow, który znał Messinga osobiście jako sąsiad, przedstawił zupełnie inne spojrzenie. Jego zdaniem:

• Messing był świetnym aktorem,

• wykonywał dwa podstawowe triki oparte na tzw. czytaniu z mięśni,

• wiele historii o jego życiu to mity,

• a opowieści o kontaktach z władzą są całkowicie nieudokumentowane.

Bujanow podkreślił, że powstały dwie biografie Messinga – jedna jego autorstwa, druga napisana przez kryminalistyka N. Kitajewa – i obie zawierają elementy literackie.

Jego sceptycyzm wywołał silne emocje na widowni, co pokazuje, jak żywa jest legenda Messinga.

Inne świadectwa – między wiarą a racjonalizmem

W programie pojawiły się również inne opinie:

• część osób twierdziła, że Messing potrafił czytać myśli,

• inni uważali, że wszystkie jego umiejętności można wyjaśnić technikami iluzjonistycznymi,

• niektórzy podkreślali, że w czasach radzieckiego materializmu Messing nie mógł publicznie pokazywać wszystkiego, co rzekomo potrafił.

Program zakończył się jako „otwarty”, bez jednoznacznej odpowiedzi.

Czy Wolf Messing spotkał Stalina? Fakty kontra legenda

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest rzekoma współpraca Messinga ze Stalinem. Jednak nie istnieją żadne historyczne dowody, które potwierdzałyby takie spotkania.

Brak ich:

• w archiwach NKWD,

• w dokumentach Kremla,

• w pamiętnikach współpracowników Stalina,

• w relacjach świadków epoki.

Wszystkie te opowieści pojawiły się dopiero po latach, głównie w fabularyzowanych biografiach i programach telewizyjnych. Dlatego wątek ten należy traktować jako wymysł literacki, a nie fakt historyczny.

Podsumowanie – kim naprawdę był Wolf Messing?

Program „Niech mówią” pokazał, że Wolf Messing pozostaje postacią na pograniczu:

• sztuki iluzji,

• psychologii,

• legendy,

• oraz ludzkiej potrzeby wiary w zjawiska paranormalne.

Jedni widzą w nim pierwszego radzieckiego „ekstrasensa”, inni – znakomitego mentalistę i artystę scenicznego. Prawda najprawdopodobniej leży pośrodku, a legenda Messinga żyje dalej dzięki ludziom, którzy go pamiętają i opowiadają o nim własne historie.